Blogi edukacyjne

Praca przymusowa na rzecz Niemiec.

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:41:25 +0000

Praca przymusowa miała poważny wpływ na spadek liczby ludności na ziemiach okupowanych.
W początkowym okresie wyjazdy do pracy w Niemczech miały charakter częściowo dobrowolny i
obejmowały głównie ludność GG. Otrzymali oni wynagrodzenie za pracę i przysługiwały im
urlopy i prawo powrotu do domu. W 1942 w wyniku totalnej mobilizacji wystąpił ostry deficyt
siły roboczej. Zaprzestano udzielania urlopów i zgody na powrót do domu. Przymusowo zaczęto
kierować do pracy ludność z GG (zwłaszcza młodzież wiejską). Od 43 roku głównym źródłem
siły roboczej stały się łapanki. Do pracy kierowano też ludność Warszawy po powstaniu i ok, 300
tys. polskich żołnierzy, których pozbawiono przywilejów. Również więźniowie obozów
koncentracyjnych pracowali w przedsiębiorstwach niemieckich.

Porównaj politykę gospodarczą na terenie Polski ZSRR i Niemiec 1939-41

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:41:04 +0000

Na ziemiach włączonych do Rzeszy pozostawiono polskich robotników przemysłowych i rolnych,
część włościan, których pozbawiono własności ziemi, oraz ludność narodowości niemieckiej
(wpisywaną na volkslistę ) Do II 42 skonfiskowano Polakom ok. 900 tys. gospodarstw o obszarze
ok. 9,2 mln ha, przedsiębiorstwa przemysłowe, transportowe, handlowe, kredytowe,
ubezpieczeniowe, oraz część warsztatów rzemieślniczych i sklepów detalicznych. Na ziemiach
włączonych do Rzeszy osiedlono ok. 940 tys. Niemców. W GG drobna własność w rolnictwie i
poza nim została utrzymana, średnie zakłady przemysłowe i majątki ziemskie nie zostały przejęte,
ale znalazły się pod kontrolą niemiecką. Własność państwa polskiego oraz wielkie zakłady
przemysłowe zostały przejęte przez okupanta. Na terenach zajętych przez ZSRR
znacjonalizowano przemysł, banki, transport i ziemię, upaństwowiono handel. Przemysł
nacjonalizowano w 2 etapach : najpierw przedsiębiorstwa zatrudniające powyżej 40 osób bądź
mające ponad 20 KM zainstalowanej mocy, w drugim etapie łączono małe zakłady, pozostające
dotąd w rękach prywatnych, w duże przedsiębiorstwa państwowe lub spółdzielcze. PKP zostało
przejęte przez koleje radzieckie. W rolnictwie zmiany były również 2 etapowe : początkowo
skonfiskowano ziemię wielkiej własności, z której utworzono sowchozy i rozdzielono ziemię
bezrolnym i małorolnym. Gospodarstwa prywatne obciążono obowiązkowymi dostawami. Etap 2
– akcja kolektywizacji rozpoczęła się wiosną 1940.

Porównaj politykę wobec ludności polskiej 1939-41 ZSRR i Niemiec.

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:40:42 +0000

Na ziemiach włączonych do Rzeszy przeprowadzono “czystkę etniczną”. Rozpoczęto
aresztowania polskiej inteligencji, ziemian, nauczycieli i księży i osadzanie ich w obozach
koncentracyjnych. W 39 i 40r. przeprowadzono akcję wysiedlania Polaków z ich mieszkań i
przesiedlania ich do GG. Do Rzeszy wywieziono wg szacunków od 40 do 120 tys. dzieci i
młodzieży w celu germanizacji. Polaków pozbawiono praw obywatelskich i możliwości
korzystania z oświaty. Przeprowadzano konfiskaty majątków – gospodarstw przedsiębiorstw
części zakładów rzemieślniczych i sklepów detalicznych. Pozostawiono polskich robotników
przemysłowych i rolnych, część włościan, których pozbawiono własności ziemi, oraz ludność
narodowości niemieckiej (wpisywaną na volkslistę). GG traktowano jako swego rodzaju rezerwat
dla Polaków. Największym represjom podlegały elity kulturalne i polityczne (akcja AB, Palmiry).
Utrzymano szkolnictwo zawodowe i podstawowe w języku polskim (zlikwidowano szkoły średnie
i wyższe), utrzymano polski kodeks karny i cywilny (wprowadzono dodatkowo niemieckie
przepisy okupacyjne). Na terenach zajętych przez ZSRR aresztowania objęły osoby związane z
administracją polską na kresach, ziemian, oficerów rezerwy i różne osoby aktywne politycznie
przed wojną (część z nich rozstrzelano). Od II 40 rozpoczęły się deportacje mieszkańców kresów
w głąb Rosji ( w sumie ok. 370 tys. osób). W X 1939 zorganizowano wybory do Rad Delegatów
Zachodniej Ukrainy i Zachodniej Białorusi, które opowiedziały się za przyłączeniem tych
obszarów do ZSRR. Do szkół wprowadzono radzieckie programy nauczania, szkolnictwo z
językiem polskim zostało w zasadzie zachowane. Funkcjonowały polskie teatry i orkiestry, język
polski był używany w życiu publicznym. Zaostrzono dyscyplinę pracy, powołano związki
zawodowe, które kontrolowały lojalność pracowników.

Polityka przemysłowa Kwiatkowskiego w latach 30-tych.

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:40:25 +0000

W 1936 roku Kwiatkowski ogłosił 4-letni program rozbudowy przemysłu , w którym inwestycje
ulokowane były głównie w przyszłym COP. Program budowy COP stał się sztandarowym hasłem
ekipy rządowej. Rząd miał partycypować w inwestycjach planu czteroletniego w 75%, na COP
zaś przewidywano nakłady ok. 2 mld zł . Polityka ta przyniosła znaczący wzrost roli sektora
publicznego w gospodarce. Obejmując przedsiębiorstwa w sferze produkcji przemysłowej,
infrastruktury i leśnictwa, wytwarzał on ok. 30% PKB. Przedsiębiorstwa państwowe zatrudniające
370 tys. pracowników, przynosiły skarbowi państwa niewielki zysk ok. 90 mln zł rocznie.
Komercjalizacja przedsiębiorstw państwowych zlikwidowała dotacje skarbu państwa, ale nie
spowodowała znacznego wzrostu dochodów budżetowych z tego źródła.

Porównaj interwencjonizm w USA i w Niemczech w latach trzydziestych.

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:39:54 +0000

USA – New Deal : obniżono wartość dolara, co miało ożywić gospodarkę i ułatwić eksport,
wprowadzono reglamentację handlu zagranicznego (kontrola kursu dolara). Znaczne inwestycje
państwowe w przemyśle i infrastrukturze, głównie budowa systemu energetycznego w dolinie
Tennessee. Wprowadzono obowiązkowe ubezpieczenia od bezrobocia i starości. W celu
prowadzenia polityki interwencyjnej w przemyśle powołano National Recovery Administration, w
rolnictwie – Agricultural Adjustment Administration, w finansach – Reconstruction Finance
Corporation oraz Federal Economic Relief Administration mającą złagodzić społeczne skutki
kryzysu. NRA : wzrost zatrudnienia, obniżenie czasu pracy i wzrost płacy realnej oraz zwalczanie
cen dumpingowych na rynku wewnętrznym. Ustalono płacę minimalną i maksymalny czas pracy.
AAA : poprawa koniunktury i zahamowanie spadku cen w rolnictwie przez ograniczenie areału
zasiewów i zapewnienie farmerom godziwych cen zbytu. RFC : gromadzi wkłady ludności i
udziela kredyty (przez co państwo objęło kontrolą poważną liczbę firm. FERA : pomoc socjalna,
roboty publiczne.
W Niemczech : rozwijanie produkcji zbrojeniowej, budownictwa i infrastruktury (autostrady),
zwiększanie zatrudnienia, przy jednorazowym zamrożeniu płac i ograniczaniu konsumpcji. Płace
zamrożono na poziomie 1932 r., podobnie jak ceny i kurs marki, praktycznie zlikwidowano
bezrobocie. Praktycznie wprowadzono autarkię, uzyskiwano surowce sztucznie, gdy nie były
dostępne źródła naturalne.

Problemy integracji ziem Polski po odzyskaniu niepodległości.

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:39:21 +0000

W okresie powstawania kapitalizmu w 3 państwach zaborczych ukształtowały się odmienne
układy społeczno-gospodarcze. Zatem Polska stanęła wobec konieczności ujednolicenia zasad
odbywania służby wojskowej i powszechnego obowiązku szkolnego. Wprowadzono także
jednolity pieniądz i system administracji, który obowiązywał na terytorium całego państwa. Po
zakończeniu wojny proces integracji obejmował przede wszystkim :
- przystosowanie na potrzeby państwa układu komunikacyjnego (drogowy, kolejowy,
morski),
- zbudowanie nowych (dotąd nie istniejących) gałęzi przemysłu,
- ujednolicenie systemu podatkowego i skarbowego,
- ujednolicenie systemu prawnego,
- wykształcenie kadr administracji państwowej i terenowej,
Proces integracji nie został w pełni zakończony do wybuchu II Wojny Światowej i temu miał służyć
m.in. plan piętnastoletni przyjęty w 1938 na lata 1939-1954. Dotyczył on rozbudowy przemysłu
zbrojeniowego, komunikacji (m.in. dalsza rozbudowa Gdyni), poprawy sytuacji rolnictwa, wsi i miast.

Na czym polegała reglamentacja w okresie gospodarki wojennej 1919-20

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:38:59 +0000

Wzory gospodarki wojennej czerpano z doświadczeń państw uczestniczących I Wojnie
Światowej. Już w XI 1918 na skutek braku opału powołano Państwową Centralę Handlową, a w
XII z powodu ostrego deficytu towarów utworzono Państwowy Urząd Zakupu Artykułów
Pierwszej Potrzeby. Rząd w zasadzie utrzymał okupacyjne przepisy reglamentacji towarów. W IV
1919 powołano Państwowy Urząd Handlowy, który koordynował reglamentację. Zaopatrzenie
kartkowe objęło ok. 15 % ludności, głównie mieszkańców dużych miast i dotyczyło chleba, cukru,
węgla itp. Wieś miała obowiązek dostarczania produktów rolnych, które przeznaczone były na
zaopatrzenie wojska i kartkową aprowizację miast. W danej dzielnicy pruskiej powołano Główny
Urząd Żywnościowy (utrzymana została granica celna między byłym zaborem pruskim a
Królestwem i Galicją). Na skutek rozwiniętego czarnego rynku w 1919 r. powstał Urząd do Walki
z Lichwą i Spekulacją, wyposażony w dość szerokie kompetencje.

Problem reformy rolnej 1919-1921

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:38:30 +0000

Z rolnictwa utrzymywało się 64 % ludności kraju. Jednakże ziemiaństwa było nie więcej niż 100
tys. osób, chłopów farmerów – ok. 1,8 mln osób, chłopów włościan wraz z rodzinami 5,5 mln
osób, proletariat wiejski 7,2 mln osób, bezrolni robotnicy najemni – 3 mln . W takiej sytuacji
konieczna była reforma rolna. 19 VII 1919 z inicjatywy ludowców Sejm przyjął uchwałę o
reformie rolnej, która przewidywała parcelację części gruntów w majątkach ziemskich powyżej
granicy 60-180 ha, ustalanej w zależności od charakteru majątku. Parcelacja miała być odpłatna
wg pełnej wartości ziemi, a spłatę za ziemię umożliwi nabywcom kredyt państwowy. Wybuchła
debata między ludowcami a ugrupowaniami prawicowymi o charakter i cel reformy. 15 lipca 1920
pod wpływem niepomyślnej sytuacji militarnej Polski, Sejm uchwalił ustawę o reformie rolnej,
przedstawioną przez Rząd Ocalenia Narodowego premiera Wincenta Witosa. Ustawa
przewidywała parcelację majątków powyżej granicy 180-400 ha (zależnie od położenia,
wyposażenia, uprzemysłowienia, za odszkodowaniem w wysokości 50% rynkowej wartości
ziemi). Jednocześnie stworzono podstawy nadzielenia ziemią zasłużonych weteranów
wojskowych. Rezultatem tych ostatnich postanowień było osadnictwo wojskowe, zwłaszcza na
kresach wschodnich. Jednak ustawa po uchwaleniu Konstytucji marcowej 1921 r. nie mogła być
realizowana. Ustawa o reformie rolnej mówiąca o 50% odszkodowaniu, byłą sprzeczna z zasadą
pełnej ochrony własności prywatnej.

Opisz gospodarkę wojenną 1918 – 20 w Polsce

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:38:12 +0000

Tocząca się wojna powodowały, że jej potrzeby dominowały nad innymi i w nich tkwiła
przyczyna tendencji etatystycznych w gospodarce. Sprowadziły się one głównie do reglamentacji
surowców, paliwa, żywności, oraz uruchamiania zakładów przemysłowych ważnych z punktu
widzenia militarnego. Najszybciej starano się odbudować przemysł maszynowy i hutniczy,
szczególnie zniszczone podczas wojny. Uruchomiono Centralne Warsztaty Samochodowe,
warsztaty artyleryjskie w forcie Bema w W-wie. Dopiero w VII 1919 zmniejszyły się kłopoty z
umundurowaniem (surowce dla zakładów w Łodzi). Prowadzono politykę inflacyjną – emitowano
pieniądz dla finansowania potrzeb, system podatkowy jeszcze nie istniał. Rząd w zasadzie
utrzymał okupacyjne przepisy reglamentacji towarów (duży deficyt towarowy). W IV 1919
powołano Państwowy Urząd Handlowy, który koordynował reglamentację. Zaopatrzenie
kartkowe objęło 15% ogółu ludności (głównie duże miasta). Wieś miała obowiązek dostarczania
produktów rolnych. W dawnej dzielnicy pruskiej powołano Główny Urząd Żywnościowy.
Prowincjonalne władze Wielkopolski utrzymały wewnętrzną granicę celną. Na skutek
rozwiniętego czarnego rynku w 1919 r. Powstał Urząd do Walki z Lichwą i Spekulacją,
wyposażony w dość szerokie kompetencje.

Źródła finansowania wojny w Polsce 1918-1920

admin — Sun, 21 Dec 2008 15:37:55 +0000

Siłę zbrojną Polski stanowiły wojska tworzone na terenie byłej Kongresówki i Galicji z dawnych
pułków legionowych i austriackich. Podobnie odtworzono jednostki dawnych korpusów
wschodnich. Pod rozkazy rządu warszawskiego przeszły dywizje wielkopolskie i armia gen.
Hallera. Stanowiły ją napływające od końca IV 1919 z Francji znakomite dywizje, które zgodnie z
życzeniami aliantów miały być kierowane przeciwko bolszewikom. Na wojsko liczące 600 tys.
Ludzi przeznaczono 60% wydatków budżetowych. Wyposażenie armii wymagało pożyczek
zagranicznych, za które można było nabyć sprzęt z demobilu armii alianckich. W 1918 roku
uzyskano kredyt 26 mln $ w 1919- 162 mln $ w 1920 – 84 mln $. Jak na owe czasy były to sumy
bardzo poważne . Ponadto potrzeby państwa finansowano z emisji marki polskiej.