Dec
21
Wychowanie jako proces społeczny, jego rola w funkcjonowaniu szkoły
Filed Under Wychowanie jako proces społeczny, jego rola w funkcjonowaniu szkoły | Comments Off
Dziecko zaczyna chodzić do szkoły w siódmym roku życia. W tym wieku posiada ono już pewien zasób wiedzy, którą sobie przyswoiło pod wpływem domowego otoczenia. Wiedza taka zazwyczaj pozostaje w pewnej zależności od tego, kim są rodzice dziecka, od ich stanu posiadania i możliwości finansowych. Nie dziwi więc fakt, że dziecko przychodzi do szkoły z różnym zasobem wiadomości, innymi zainteresowaniami i różnymi wzorcami zachowania. Stąd też wywodzi się nierówny poziom umysłowy i różny charakter upodobań. Ważne zadanie w tym momencie spełnia szkoła, która jest kolejnym środowiskiem wychowawczym dziecka.6
Na pytanie , co to jest wychowanie, można w literaturze znaleźć różne odpowiedzi. Według Wincentego Okonia wychowanie to świadomie organizowana działalność społeczna oparta na stosunku wychowawczym między wychowankiem w wychowawcą, której celem jest wywołanie zamierzonych zmian w osobowości wychowanka.7
Natomiast wychowanie według H. Radlińskiej polega na pielęgnowaniu rozwoju, na uczeniu sztuki odszukiwania i wyboru wartości istniejących oraz czynienia z nich narzędzi własnego trudu, na wzbogaceniu wiedzy, na wyrabianiu sprawności w kierowaniu sobą i wykonywaniu pracy. Cechą wychowania jest samorzutny rozwój wychowanków i związane z tym ich wrastanie w środowisko. Słusznie podkreśla się że „za nikogo nie można się rozwijać”, a jedynie „ochraniać rozwój przed zaburzeniami i wspomagać go, przypominając jednocześnie, iż istoty ludzkie zakorzenią się w glebie społecznej inaczej niż rośliny w ziemi, trudno powiedzieć, co odnajdą i co przyswoją.8
Wychowanie to instrument, za pomocą którego społeczeństwo zachowuje ciągłość kulturalną i przygotowuje swoich członków do czynnego uczestnictwa w kulturze. Jest to proces społeczny gdyż rozgrywa się w grupach dzieci i młodzieży. Grupy takie rozwijają swoje własne, autonomiczne, spontaniczne życie społeczne. Nauczyciel jest zaś odpowiedzialny nie tylko za rozwój indywidualnego ucznia, lecz także za stosunki panujące w grupach szkolnych.9
Najogólniej wychowanie określa J. Tarnowski, jako to całokształt sposobów i procesów pomagających istocie ludzkiej, zwłaszcza przez interakcję, rozwijając swoje człowieczeństwo.10
Wszelkie procesy wychowawcze, konkretne czynności nauczycieli i uczniów zachodzą zawsze w określonych sytuacjach. Można je podzielić na sytuacje optymalne, bardzo sprzyjające realizacji celów, sytuacje normalne – średnio sprzyjające, o czynnikach pozytywnych i negatywnych oraz sytuacje trudne, czyli ograniczające czynności dydaktyczno – wychowawcze i osiągnięcia uczniów.11
Rola wychowania w funkcjonowaniu szkoły jest bardzo duża. Aby mogła spełniać ona dobrze funkcje wychowawcze musi się zmienić styl programowania pracy każdej szkoły. Szkoła musi odzyskać margines swobody. Poza tym szkoła powinna się stać miejscem pielęgnowania wartości ogólnoludzkiej, gdzie będzie czas i miejsce na zastanowienie się nad rodzinnym życiem. Należy również zmienić orientację życiową młodzieży. Dzięki wychowaniu powinny zmienić się uznawane wzory życia i awansu społecznego, z orientacji „mieć” na „być”, z orientacji roszczeniowych na aspiracyjne. Powinna też nastąpić koncentracja działalności wychowawczej szkoły na zadaniach i konkretnych czynnościach, a nie tylko na osobie wychowanka. Ważne takie jest akceptowanie w wychowaniu nastawienia na przyszłość, a nie tylko na przeszłość i teraźniejszość – czego konsekwencją powinien być rozwój myślenia innowacyjnego i twórczego.12
Wynika z tego więc, że szkoła powinna stymulować sytuacje wychowawcze. Polega to na stwarzaniu przez nauczyciela warunków sprzyjających pożądanej aktywności uczniów. W praktyce szkolnej można wykorzystać różnorodne bodźce stymulujące działalność dzieci i młodzieży, między innymi przez powierzanie uczniom różnych ról i funkcji w klasie i szkole, urządzanie imprez, wystaw, olimpiad przedmiotowych, zawodów, pracę w samorządzie i innych organizacjach, organizowanie czasu wolnego.13
Z powyższego wynika, że wychowanie jest ważnym procesem społecznym. Stanowi ono jeden z podstawowych zadań, jakie powinna realizować szkoła. Jest to bardzo ważne funkcja, gdyż szkoła, obok rodziny jest najważniejszym, a niejednokrotnie jedynym, środowiskiem wychowującym.